Terug van weggeweest: de stamppot is weer in opmars! In Utrecht is er zelfs een afhaal-maaltijden winkel geopend die zich helemaal op stamppotten heeft toeglegd. En ze doen inmiddels zelf nog meer...
Op de website http://www.stamppottogo.nl/ vindt u meer informatie. Kunt u binnenkort bij uw tankstation een portie wortelstamppot, boerenkool of andijvie afhalen?
Een stukje geschiedenis
Andijvie, boerenkool, spinazie, zuurkool, wortelen, uien en bonen vinden al eeuwenlang hun weg in diverse stamppotten: het Hollandse gerecht van met groente door elkaar gestampte aardappelen. Leiden werd er mee ontzet en vervolgens zijn vele generaties er mee grootgebracht. De populairste potjes zijn zuurkoolstamppot, boerenkool en hete bliksem, maar de bekendste telg van de familie stamppot is zonder enige twijfel de hutspot. Dit gerecht met wortelen en uien voert volgens de overlevering terug naar het jaar 1574 waarin de Spanjaarden de stad Leiden belegerden. De Leidenaren kwamen bijna om van de honger toen Willem van Oranje het briljante idee kreeg om het land om de stad onder water te laten lopen. Zijn vloot bereikte op 1 oktober van dat jaar de stadsmuren. Net op tijd om de hongerende bevolking van brood, kaas en haring te voorzien. De Spanjaarden werden twee dagen later, op 3 oktober, verslagen en een Leids jongetje vond in het verlaten Spaanse kamp een pot met de resten van gestampte groenten. Sindsdien wordt deze versie van stamppot - aangevuld met wat later het hoofdbestanddeel zou worden, de aardappel - nog steeds gegeten bij de viering van Leiden's ontzet.
Maar eigenlijk weet niemand waar de stamppot feitelijk vandaan komt. Zeker is dat dit gerecht in de loop der eeuwen voorbehouden bleef aan de armen, en in de twintigste eeuw hebben vooral de arbeiderskindertjes hun buikjes ermee gevuld. De naoorlogse generatie leerde de aardappel/groente-brij vooral kennen als makkelijk, goedkoop en zeer voedzaam voedsel. De dampende pan in het midden van de formica eettafel met pa, ma en minstens zes kinderen eromheen, werd voor velen een schrikbeeld waarmee het fenomeen stamppot is omgeven. De 'burgerlijke' stamppot moest het uiteindelijk afleggen tegen de Chinese foe yong hai, de Italiaanse pizza en pasta, en Thaise curry.
De eenentwintigste eeuw lijkt een nieuw stamppottijdperk in te luiden: de stamppot zit weer in de lift. Een nieuwe generatie die nauwelijks met stamppotten is opgegroeid 'ontdekt' de gezelligheid, de voedingswaarde en het gemak van dit typisch Hollandse gerecht. Vanuit de magnetronsectie in de supermarkt in een handomdraai op tafel gezet, en dat is na de drukte van file, fax en gsm mooi meegenomen! Niet alleen thuis is de stamppot weer op de gastronomische kaart gezet. Gerenommeerde koks in ‘fancy' restaurants zijn flink in de weer met het
kokkerellen van de meest inventieve stamppotjes. Ook tijdens etentjes in de moderne huishoudens schaamt men zich niet vrienden een stamppot voor te schotelen. Een etentje is in hippe kringen pas feestelijk als een stamppot zuurkool uit de oven, of iets exotischer: een stamppotje zoete aardappelen en koriander, op tafel verschijnt.
De stamppot is hip, de stamppot is 'hot'. Toch denkt de stamppot-hater vooral aan de stamppot als een compacte smurrie waarin de vork rechtop blijft staan. De liefhebber kun je er echter geen groter plezier mee doen. Hij kan wakker gemaakt worden voor grootmoeder's stamppot die reeds decennia met liefde in de familie wordt bereid. Hip of niet, fervent liefhebber of notoire hater: de stamppot appelleert vooral aan gevoelens van familiale tradities, nostalgische gezelligheid en de bloemetjesjurk van oma. De 'nieuwe truttigheid' is doorgedrongen tot de keuken. Hiephoi, het mag weer: lekker smikkelen van andijviestamp, spinazie-prut en boerenkool-brij. Met niet te vergeten: een kuiltje jus in het midden!
bron: eenpansgerechten.nl